Uzm. Dr. Kağan Cingöz · 7 Kas · 3 dakikada okunur
Kışın Artan Kaşıntı ve Kuru Cilt: Özellikle Yaşlılarda Neden Olur, Ne Yapmalı?
Kaloriferler ve sobalar yanmaya başlayınca evin havası kurur, sıcak duşlar uzar ve “her yerim kaşınıyor ama döküntü yok” şikâyeti sıklaşır. En çok da yaşı ilerlemiş, cildi zaten incelmiş kişiler etkilenir.
Kısaca: Kış kaşıntısının en sık nedeni cilt kuruluğudur (kserozis). Yaşla birlikte cildin yağ ve nem tutma kapasitesi azalır; 65 yaş üstündekilerle yapılan bir çalışmada yarıdan fazlasında cilt kuruluğu saptanmıştır. Kuruluk ilerlerse cilt, kurumuş bir tarla ya da çatlamış eski bir porselen gibi çizgilenir; buna asteatotik egzama denir. Çoğu zaman doğru duş ve düzenli nemlendirmeyle düzelir. Ancak iki haftada geçmeyen, geceleri belirgin artan ya da evde başkalarında da olan kaşıntı başka bir nedene işaret edebilir.
Neden kışın artar?
Kalorifer ve soba, ev içindeki nemi belirgin düşürür.
Sıcak ve uzun duş, cildin koruyucu yağ tabakasını yıkar.
Sabun, kese, lif ve sert havlu cildi daha da kurutur.
Yün ve sentetik giysiler doğrudan cilde değdiğinde kaşıntıyı artırır.
Bazı ilaçlar (örneğin idrar söktürücüler) cilt kuruluğunu artırabilir.
Nasıl görünür?
En sık bacakların ön yüzünde, kollarda, belde ve sırtta görülür. Ciltte beyazımsı pullanma, ince çatlaklar ve bazen kırmızımsı bir ağ görünümü olur. Kaşıdıkça sıyrıklar ve kabuklar eklenir; kaşıntı kaşıntıyı besler.
Duş kuralları
Ilık su kullanın; duş 5–10 dakikayı geçmesin. İleri yaşta her gün duş şart değildir.
Sabunu ya da temizleyiciyi yalnızca koltuk altı, kasık ve ayaklara kullanın; sabunsuz, parfümsüz temizleyicileri tercih edin.
Kese, lif ve sert fırçayı kışın bırakın.
Havluyla ovmayın; bastırarak kurulayın.
Nemlendirme: zamanlama ve miktar
Nemlendiriciyi duştan sonraki ilk birkaç dakika içinde, cilt hâlâ hafif nemliyken sürün.
Parfümsüz, yoğun kıvamlı bir krem ya da merhem seçin; gliserin, vazelin ya da üre içerenler kuru ciltte işe yarar.
Günde en az iki kez, kuru bölgelerin tamamına sürün. Krem azaldıkça değil, düzenli sürüldükçe işe yarar.
Ev ve giyim
Odayı aşırı ısıtmayın; mümkünse hava nemlendirici kullanın ve odayı düzenli havalandırın.
Cilde doğrudan değen katta pamuklu giysi giyin; yün kazağı pamuklu bir katın üzerine giyin.
Çamaşırda parfümsüz deterjan kullanın, yumuşatıcıyı azaltın.
Kaşıntıyı ne rahatlatır, ne kötüleştirir?
Kaşıntılı bölgeye kısa süreli soğuk kompres rahatlatır; tırnakları kısa tutun.
Kolonya ve alkollü losyonlar ilk anda serinletir ama cildi daha da kurutur.
Limon, sarımsak, sirke ya da tuzlu karışımlar gibi evde hazırlanan uygulamalar cildi tahriş edebilir.
Asteatotik egzamada hekim önerisiyle kısa süreli kortizonlu krem çoğu zaman gerekir; reçetesiz ve uzun süreli kullanmayın.
Hangi kaşıntı kuruluk değildir?
Aşağıdaki durumlarda kaşıntının nedeni kuruluk olmayabilir ve muayene gerekir:
Geceleri belirgin artan, parmak araları, el bilekleri, koltuk altı, bel ve genital bölgede kabarcıklarla seyreden, evde başkalarında da olan kaşıntı: uyuz akla gelir. Ayrıntı: uyuz neden geçmiyor?
Nemlendirmeye rağmen 6 haftadan uzun süren, döküntüsüz yaygın kaşıntı: kan sayımı, demir, böbrek, karaciğer, tiroid ve kan şekeri tetkikleri istenebilir.
Kaşıntıya kilo kaybı, gece terlemesi ya da ateş eşlik ediyorsa
Yeni başlanan bir ilaçtan sonra başlayan kaşıntı
Kabarıp birkaç saat içinde kaybolan kızarıklıklar: kurdeşen (ürtiker)
Sulanan, kalınlaşan, kaşıntılı plaklar: egzama ve kontakt dermatit
Sık sorulan sorular
Yaşlılarda kaşıntı neden geceleri artar?
Gece vücut ısısı artar, dikkat dağıtan uyarılar azalır ve kuru ciltte kaşıntı daha belirgin hissedilir. Ancak geceleri artan kaşıntı uyuzun da tipik özelliğidir; evde başkasında da kaşıntı varsa muayene gerekir.
Her gün duş almak zararlı mı?
Zararlı değildir; ama kuru ciltte duş kısa ve ılık olmalı, sabun yalnızca gerekli bölgelere sürülmeli ve hemen ardından nemlendirici kullanılmalıdır.
Hangi nemlendiriciyi kullanmalıyım?
Parfümsüz, yoğun kıvamlı bir krem ya da merhem yeterlidir; gliserin, vazelin ya da üre içerenler kuru ciltte işe yarar. Ürünün markasından çok düzenli ve yeterli miktarda kullanılması önemlidir.
İlgili yazılar
Kaynaklar
Paul C, Maumus-Robert S, Mazereeuw-Hautier J, et al. Prevalence and risk factors for xerosis in the elderly: a cross-sectional epidemiological study in primary care. Dermatology. 2011;223(3):260-265.
Berger TG, Shive M, Harper GM. Pruritus in the older patient: a clinical review. JAMA. 2013;310(22):2443-2450.
Weisshaar E, Szepietowski JC, Dalgard FJ, et al. European S2k guideline on chronic pruritus. Acta Derm Venereol. 2019;99(5):469-506.
Muayenehanemiz Kırklareli merkezdedir; Lüleburgaz'a ve Edirne'ye yaklaşık 45 dakika mesafededir.
Randevu ve bilgi için: +90 555 209 09 39 (WhatsApp) · info@drkagancingoz.com
Yazar: Uzm. Dr. Kağan Cingöz — Deri ve zührevi hastalıklar uzmanı
Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi'nden mezun oldu; uzmanlık eğitimini Manisa Celal Bayar Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde tamamladı. Kırklareli Üniversitesi Tıp Fakültesi Deri ve Zührevi Hastalıklar Anabilim Dalı'nın kurucu öğretim üyesi ve anabilim dalı başkanı olarak çalıştı; 2023'ten bu yana Kırklareli'deki muayenehanesinde hasta kabul ediyor. Bilimsel toplantı ve kurslarda hekimlere ameliyatsız estetik ve lazer uygulamaları eğitimi veriyor.
Özgeçmiş ve bilimsel yayınlar: Hakkımda · Son güncelleme: 7 Kasım 2026
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi muayenede belirlenir.
