Seboreik Dermatit: Nedenleri, Belirtileri ve Tedavisi

Seboreik dermatit, vücudun yağ bezlerinden zengin bölgelerini tutan kronik ve tekrarlayıcı bir deri hastalığıdır. En sık saçlı deri, kaşlar, burun kenarları, kulak arkası, sakal bölgesi ve göğüs orta hattında görülür. Her yaşta ortaya çıkabilir; ergenlik sonrasında ve 30-60 yaş arasında daha sıktır.

Kepek ile Seboreik Dermatit Aynı Şey mi?

Büyük ölçüde aynı sürecin farklı şiddetleridir. Kepek, saçlı deride kızarıklık ve iltihap olmaksızın görülen pullanmadır — bu tablonun en hafif ucudur. Kızarıklık, kaşıntı ve yağlı sarımsı kabuklar eklendiğinde seboreik dermatitten söz edilir. Tedavi mantığı ikisinde de aynıdır; yalnızca yoğunluğu değişir.

Nedenleri

Kesin neden tam olarak bilinmemekle birlikte şu faktörlerin rol oynadığı düşünülmektedir:

Mikrobiyal faktörler

• Deride doğal olarak bulunan Malassezia mayalarına karşı gelişen inflamatuvar yanıt

• Deri flora dengesinin bozulması

Hormonal faktörler

• Androjen hormonlarının etkisi

• Sebum (yağ) üretiminin artışı

Çevresel ve diğer faktörler

• Stres

• Mevsim değişiklikleri; kış aylarında ve kuru havada artış eğilimi

• Bağışıklığı baskılayan durumlar

• Parkinson hastalığı ve bazı nörolojik hastalıklar

• Yorgunluk ve uyku düzensizliği

Hastalık, hijyen eksikliğinden kaynaklanmaz. Aksine, cildin sert ürünlerle aşırı temizlenmesi tabloyu kötüleştirebilir.

Belirtiler

• Kızarıklık ve inflamasyon

• Beyaz-sarı renkli, yağlı görünümlü kepeklenme

• Kaşıntı ve yanma hissi

• Pullanma ve kabuklanma

• Etkilenen bölgelerde yağlı görünüm

Sık Tutulan Bölgeler

• Saçlı deri

• Kaşlar ve kaş araları

• Burun kenarları ve nazolabial kıvrım

• Kulak arkası ve dış kulak yolu

• Sakal ve bıyık bölgesi

• Göğüs orta hattı ve sırt üst kısmı

Bebeklerde Seboreik Dermatit (Konak)

Yaşamın ilk aylarında saçlı deride sarımsı, yağlı kabuklar şeklinde görülür; kaşlarda, kulak arkasında ve bez bölgesinde de olabilir. Bebeği genellikle rahatsız etmez, kaşıntı belirgin değildir ve çoğu olguda birkaç ay içinde kendiliğinden geriler.

Yaklaşım erişkinden farklıdır: kabukların banyodan önce bir miktar yağ ile yumuşatılıp yumuşak fırçayla alınması ve nazik şampuanla yıkama çoğu zaman yeterlidir. Kabuklar zorlanarak kaldırılmamalıdır. Yaygın, kaşıntılı, kanamalı veya tedaviye yanıtsız tablolarda hekime başvurulmalıdır — bu durumda atopik dermatit ve diğer tanılar da değerlendirilir.

Tanı ve Ayırıcı Tanı

Tanı çoğunlukla muayene ile konur; dermoskopi ayırıcı tanıda yardımcıdır. Biyopsi nadiren gerekir.

Benzer görünüm veren durumlar:

• Saçlı deri psoriasisi — pullar daha kalın, gümüşi ve sınırlar daha keskindir; iki tablo bir arada da bulunabilir

• Tinea capitis (saçlı deri mantarı) — özellikle çocuklarda; kırık saçlar ve saç kaybı ile seyreder ve ağızdan tedavi gerektirir

• Atopik dermatit

• Kontakt dermatit — saç boyası, şampuan veya saç ürünlerine bağlı

• Rozasea — yüz yerleşiminde birlikte bulunabilir

Ayrıca: Aniden başlayan, çok yaygın ve tedaviye dirençli seboreik dermatit, altta yatan bir bağışıklık sorununun göstergesi olabilir. Böyle bir tabloda ek değerlendirme yapılır.

Tedavi

Antifungal Tedaviler

• Ketokonazol

• Siklopiroks

• Selenyum sülfür

• Çinko pirition

Kepek ve Kabuk Çözücüler

• Salisilik asit

• Katran içerikli ürünler

Antiinflamatuvar Tedaviler

• Düşük potens topikal kortikosteroidler — alevlenmede kısa süreli kullanılır. Yüzde uzun süreli kullanımdan kaçınılmalıdır; kortikosteroide bağlı rozasea ve perioral dermatit gelişebilir.

• Kalsinörin inhibitörleri (takrolimus, pimekrolimus) — özellikle yüzde ve uzun süreli kontrol gerektiğinde tercih edilir

Sistemik Tedaviler

Yaygın ve dirençli olgularda ağızdan antifungal tedavi değerlendirilebilir.

Şampuanın Doğru Kullanımı

Tedavi başarısızlığının en sık nedeni ürünün yanlış kullanılmasıdır.

• Şampuan saça değil, saçlı deriye uygulanır

• Köpürttükten sonra 3-5 dakika bekletilir, ardından durulanır. Sürüp hemen durulamak etkin madde ile deri arasındaki teması ortadan kaldırır ve tedaviyi işlevsiz bırakır

• Alevlenme döneminde haftada 2-3 kez kullanılır

• Yüz ve gövde tutulumunda aynı ürün duşta o bölgelere de uygulanabilir

İdame Tedavisi

Seboreik dermatit kronik seyirlidir; tedavi tamamen bırakıldığında bulgular çoğu zaman haftalar içinde geri döner. Bu nedenle şikayet geçtikten sonra da haftada bir veya iki haftada bir idame uygulaması sürdürülür. Alevlenmeyi bekleyip tedavi etmek yerine düzenli idame, hem daha az bulgu hem yıl içinde daha az ilaç kullanımı anlamına gelir.

Yaşam Tarzı Önerileri

• Saçlı deriyi düzenli ancak nazik şekilde temizlemek; sert ve alkollü ürünlerden kaçınmak

• Stres yönetimi

• Kuru mevsimlerde ortam neminin korunması

• Kişisel tetikleyicilerin fark edilmesi

• Düzenli kontrol

 

Sık Sorulan Sorular

​

Seboreik dermatit bulaşıcı mıdır?

Hayır. Temasla geçmez. Etkeni deride zaten doğal olarak bulunan bir mayadır; hastalık bu mayaya karşı gelişen inflamatuvar yanıttan kaynaklanır.

Tamamen geçer mi?

Tam iyileşme genellikle mümkün değildir. Ancak doğru tedavi ve idame ile uzun süre bulgusuz dönemler sağlanabilir.

Neden alevlenir?

Stres, mevsim değişiklikleri, kuru hava, yorgunluk ve hormonal dalgalanmalar alevlenmeyi tetikleyebilir.

Saç dökülmesine neden olur mu?

Seboreik dermatit kalıcı saç kaybına yol açmaz ve saç köklerini kalıcı olarak tahrip etmez. Şiddetli ve uzun süren inflamasyon dönemlerinde geçici dökülme görülebilir; tedaviyle geriler. Saç dökülmesi ön plandaysa, eşlik eden androgenetik alopesi veya telojen effluvium gibi durumlar ayrıca değerlendirilmelidir.

Beslenmenin etkisi var mı?

Beslenmenin seboreik dermatit üzerindeki etkisine dair kanıtlar sınırlıdır ve belirli bir diyet önerilmesini destekleyecek düzeyde değildir. Dengeli beslenme genel sağlığı destekler; ancak hastalığın seyrini tek başına değiştirmez.

Ne zaman doktora başvurmalıyım?

Bulgular şiddetlendiğinde, mevcut tedaviye yanıt alınamadığında, yeni bölgeler tutulduğunda, enfeksiyon şüphesinde ve saç dökülmesi eklendiğinde.

​

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerini tutmaz. Tedavi planı muayene sonrası kişiye özel belirlenir.