Hamilelikte ve Emzirirken Cilt Bakımı: Hangi İçerikler Güvenli, Hangilerinden Kaçınmalı?

Kısa cevap: Gebelikte ve emzirme döneminde nemlendirici, güneş koruyucu, C vitamini, niasinamid, hyaluronik asit, azelaik asit ve benzoil peroksit gibi yaygın içerikler güvenli kabul edilir. Kaçınılması gerekenler bellidir: retinoidler (retinol, retinal, tretinoin, adapalen), hidrokinon ve yüksek yoğunluklu salisilik asit peelingleri. Ağızdan alınan izotretinoin gebelikte kesinlikle kullanılmaz. Gebe olduğunuzu öğrendiğinizde retinol kullanıyorsanız ürünü bırakıp hekiminize bildirmeniz yeterlidir.

Bu yazıda

1. Neden bazı içeriklerden kaçınılıyor?
2. Kaçınılması gereken içerikler
3. Güvenli kabul edilen içerikler
4. Gebelikte sık görülen cilt sorunları
5. Emzirme döneminde
6. Gebe olduğumu bilmeden retinol kullandıysam?
7. Ne zaman dermatoloğa başvurmalı?
8. Muayene
9. Sık sorulan sorular
10. Kaynaklar

Neden bazı içeriklerden kaçınılıyor?

Cilde sürülen ürünlerin çoğu kana çok az geçer ve bebeğe ulaşan miktar önemsizdir. Yine de gebelerde ilaç ve kozmetik çalışması yapılamadığı için eldeki bilgiler hayvan çalışmalarına, emilim ölçümlerine ve kullanım sonrası gözlemlere dayanır. Bu yüzden iki ilke geçerlidir: Ağızdan alındığında bebeğe zarar verdiği bilinen maddelerin sürülen formlarından da kaçınılır; kana geçişi yüksek olan maddeler gerekmedikçe kullanılmaz.

Kaçınılması gereken içerikler

• Retinoidler (retinol, retinal, retinil esterleri, tretinoin, adapalen, tazaroten): Ağızdan alınan retinoidler ciddi doğumsal anomalilere yol açar. Sürülen formlarda kana geçiş çok düşüktür ve risk muhtemelen çok küçüktür; yine de önlem olarak gebelikte ve gebelik planlarken kullanılmaz. Kozmetik ürünlerdeki retinol için de aynı yaklaşım geçerlidir.

• Hidrokinon: Leke kremlerinde bulunur. Sürülen miktarın önemli bir bölümü kana geçtiği için gebelikte önerilmez.

• Yüksek yoğunluklu salisilik asit: Geniş alana uygulanan peelingler ve vücut ürünleri kullanılmaz. Yüz yıkama jeli ya da noktasal sivilce ürünü gibi düşük yoğunluklu, sınırlı alana uygulanan ürünler kabul edilebilir.

• Ağızdan izotretinoin, tetrasiklin grubu antibiyotikler ve spironolakton: Sivilce tedavisinde kullanılan bu ilaçlar gebelikte kullanılmaz. İzotretinoin kullanırken ve bıraktıktan sonraki bir ay boyunca gebe kalınmamalıdır.

• İçeriği belirsiz bitkisel karışımlar ve uçucu yağlar: Doğal olması güvenli olduğu anlamına gelmez; içeriği ve yoğunluğu bilinmeyen ürünlerden uzak durmak daha doğrudur.

Güvenli kabul edilen içerikler

• Nemlendiriciler: Seramid, gliserin, hyaluronik asit, pantenol

• Güneş koruyucular: Mineral filtreli ürünler (çinko oksit, titanyum dioksit) ciltten çok az emildiği için çoğu hekimin ilk önerisidir; kimyasal filtreli ürünlerin gebelikte zararlı olduğu da gösterilmemiştir. Leke eğilimi olanlarda demir oksit içeren renkli ürünler görünür ışığa karşı ek koruma sağlar.

• C vitamini ve niasinamid: Leke ve cilt tonu için kullanılabilir.

• Azelaik asit: Hem sivilcede hem lekede gebelikte ilk seçeneklerden biridir.

• Benzoil peroksit: Sivilcede sınırlı alanda kullanılabilir; kana geçen miktar çok azdır.

• Glikolik asit ve laktik asit: Günlük bakım ürünlerindeki düşük yoğunluklarda kullanılabilir.

• Hekimin önerdiği sürülen antibiyotikler: Sivilce tedavisinde gerektiğinde reçete edilir.

"Güvenli kabul edilir" ifadesi, bugüne kadarki verilerde bir zarar gösterilmediği anlamına gelir. Gebelikte kullanmaya başlayacağınız her yeni ürünü hekiminize sormanız yine de doğru olur.

Gebelikte sık görülen cilt sorunları

Sivilce

Gebeliğin ilk aylarında hormon değişiklikleriyle sivilce artabilir. Temel yaklaşım nazik bir temizleyici, azelaik asit ya da benzoil peroksit ve yağsız bir nemlendiricidir. Yaygın ve iltihaplı sivilcede gebelikte kullanılabilen reçeteli tedaviler vardır; bunlara hekim karar verir.

Gebelik maskesi (melazma)

Yanaklarda, alında ve üst dudakta kahverengi lekeler gebelikte sık görülür; bir bölümü doğumdan sonra kendiliğinden açılır. En önemli adım her gün, bulutlu havada ve pencere kenarında da güneş koruyucu kullanmaktır. Azelaik asit, C vitamini ve niasinamid eklenebilir. Hidrokinon, retinoid ve lazer gibi tedaviler doğum ve emzirme sonrasına bırakılır.

Çatlaklar

Çatlakları önlediği kanıtlanmış bir krem ya da yağ yoktur. Nemlendirici kullanmak kaşıntıyı ve gerginlik hissini azaltır. Doğumdan sonra, kırmızı-mor dönemdeki çatlaklar tedaviye daha iyi yanıt verir.

Kaşıntı

Karın derisinin gerilmesine bağlı hafif kaşıntı sık görülür ve nemlendiriciyle rahatlar. Ancak özellikle avuç içi ve ayak tabanında başlayan, geceleri artan ve döküntünün eşlik etmediği şiddetli kaşıntı, gebeliğe özgü bir karaciğer sorununun (gebelik kolestazı) belirtisi olabilir. Bu durumda beklemeden kadın doğum hekiminize başvurun.

Emzirme döneminde

Emzirirken cilde sürülen ürünlerin çoğu kullanılabilir. Dikkat edilecek noktalar şunlardır:

• Göğüs ve meme ucuna, bebeğin ağzıyla temas edecek bölgelere ilaçlı krem ya da asit içeren ürün sürülmez; sürülmesi gerekiyorsa emzirmeden önce temizlenir.

• Retinol ve hidrokinon içeren ürünler için veri azdır; çoğu hekim emzirme bitene kadar beklemeyi önerir.

• Ağızdan izotretinoin emzirme döneminde kullanılmaz.

Gebe olduğumu bilmeden retinol kullandıysam?

Gebe olduğunu öğrenmeden önce retinol ya da reçeteli bir retinoid krem kullanmış olmak sık karşılaşılan bir durumdur. Cilde sürülen retinoidlerde kana geçiş çok düşüktür ve eldeki veriler bu kullanımın bebekte anomali riskini artırdığını göstermemektedir. Ürünü bırakın ve kadın doğum hekiminize bilgi verin. Ağızdan izotretinoin kullanırken gebe kalındıysa durum farklıdır: İlacı hemen kesip aynı gün hekiminize başvurmanız gerekir.

Ne zaman dermatoloğa başvurmalı?

• Yaygın, ağrılı ya da iz bırakan sivilce

• Hızla yayılan ya da çok kaşınan döküntü

• İçi su dolu kabarcıklar

• Şekli ya da rengi değişen, kanayan bir ben

• Gebelik öncesinde kullandığınız sedef, egzama ya da sivilce ilaçlarını nasıl sürdüreceğinizi bilmiyorsanız

Muayene

Muayenede kullandığınız tüm ürünler ve ilaçlar gözden geçirilir; gebelik haftasına göre hangilerine devam edilebileceği, hangilerinin bırakılacağı ve yerine ne kullanılacağı yazılı olarak planlanır. Gerekli durumlarda kadın doğum hekiminizle birlikte karar verilir. Lazer, dolgu ve botulinum toksin gibi işlemler için gebelikte ve emzirirken estetik işlemler yazısına bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Hamilelikte retinol kullanılır mı?

Kullanılmaz. Cilde sürülen retinolün kana geçişi çok düşük olsa da önlem olarak gebelikte ve gebelik planlarken bırakılması önerilir.

Hamilelikte salisilik asit kullanılır mı?

Düşük yoğunluklu yüz temizleyici ya da noktasal ürünler sınırlı alanda kullanılabilir. Yüksek yoğunluklu peelinglerden ve geniş alana uygulamadan kaçınılır.

Hamilelikte C vitamini serumu ve niasinamid kullanılır mı?

Evet, ikisi de güvenli kabul edilir.

Hamilelikte güneş kremi kullanılır mı?

Evet. Gebelikte leke eğilimi arttığı için her gün kullanılması önerilir. Mineral filtreli ürünler çoğu hekimin ilk önerisidir.

Hamilelikte sivilce için ne kullanılır?

Azelaik asit ve benzoil peroksit ilk seçeneklerdir. Yaygın sivilcede gebelikte kullanılabilen reçeteli tedaviler vardır; karar muayenede verilir.

Emzirirken retinol kullanılır mı?

Veri sınırlıdır. Çoğu hekim emzirme bitene kadar beklemeyi önerir; kullanılacaksa sınırlı alanda ve göğüs bölgesinden uzak tutularak kullanılır.

Kaynaklar

• Bozzo P, Chua-Gocheco A, Einarson A. Safety of skin care products during pregnancy. Can Fam Physician. 2011;57(6):665-667.

• Murase JE, Heller MM, Butler DC. Safety of dermatologic medications in pregnancy and lactation: Part I. Pregnancy. J Am Acad Dermatol. 2014;70(3):401.e1-14.

• Butler DC, Heller MM, Murase JE. Safety of dermatologic medications in pregnancy and lactation: Part II. Lactation. J Am Acad Dermatol. 2014;70(3):417.e1-10.

• Chien AL, Qi J, Rainer B, Sachs DL, Helfrich YR. Treatment of acne in pregnancy. J Am Board Fam Med. 2016;29(2):254-262.

İlgili rehberler: Gebelikte ve emzirirken estetik işlemler · Gebelik maskesi (melazma) nasıl geçer? · Yara izi, keloid ve çatlak tedavisi · Doğum sonrası saç dökülmesi · Güneş kremi: mineral mi kimyasal mı?

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi muayenede belirlenir.