Çorlu ve Çerkezköy'de Fabrika Çalışanlarında El Egzaması: Mesleki Kontakt Dermatit

Çorlu, Çerkezköy, Kapaklı ve Ergene'deki organize sanayi bölgelerinde tekstil, boya, kimya, metal işleme, plastik ve gıda sektörlerinde çok sayıda kişi çalışıyor. Bu işlerin çoğunda eller gün boyu su, deterjan, yağ, çözücü ya da eldivenle temas halinde. Mesleki cilt hastalıklarının büyük kısmı kontakt dermatittir ve en sık elleri tutar. Bu yazı, fabrikada çalışan ve ellerindeki egzama bir türlü geçmeyen kişiler için hazırlandı.

Tahriş mi, alerji mi?

El egzamasının iş kaynaklı iki ana tipi var ve ayırmak tedaviyi değiştirir.

Tahriş (irritan) kontakt dermatit alerji gerektirmez; yeterince uzun ve sık maruz kalan herkeste gelişebilir. Uzun süre ıslak çalışmak, sık el yıkamak, saatlerce sıvı geçirmez eldiven giymek, deterjanlar, kesme sıvıları ve çözücüler cilt bariyerini aşındırır. Sonuç kuruluk, pullanma, çatlak ve kızarıklıktır; en çok parmak araları ve el sırtı etkilenir.

Alerjik kontakt dermatitte bağışıklık sistemi belirli bir maddeye duyarlanır; bundan sonra az miktarda temas bile döküntüyü başlatır. Şiddetli kaşıntı, küçük su kabarcıkları ve temas alanının dışına taşan döküntü tipiktir.

Çoğu zaman ikisi bir arada görülür, çünkü tahriş olmuş cilt alerjene daha kolay duyarlanır. Çocuklukta atopik dermatit geçirmiş olanlar ıslak işlerde daha yatkındır.

Çorlu–Çerkezköy sanayisinde hangi işte neye dikkat?

• Tekstil ve boyahane: ıslak iş, boyalar, fiksatörler ve formaldehit içeren apre reçineleri

• Metal işleme: kesme sıvıları ve yağlar, nikel, kobalt ve krom

• Plastik ve kimya: epoksi reçineler, akrilatlar, çözücüler

• İnşaat ve şantiye: ıslak çimentodaki krom, uzun süre ıslak eldiven

• Gıda üretimi: ıslak iş, sık el yıkama, deterjanlar

• Temizlik, depo ve lojistik: deterjanlar, dezenfektanlar, lastik eldivenlerdeki kimyasal hızlandırıcılar (tiuramlar, karbamatlar)

Su bazlı ürünlerdeki koruyucular (izotiyazolinonlar) ve formaldehit salan maddeler de birçok sektörde karşımıza çıkan duyarlandırıcılardır.

İşle ilişkili olabileceğini düşündüren ipuçları

• İzinde ya da bayram tatilinde düzeliyor, işe dönünce kötüleşiyorsa

• İşe başladıktan, bölüm değiştirdikten ya da yeni bir ürün veya eldivene geçtikten sonra başladıysa

• Aynı hatta çalışan başka kişilerde de benzer şikâyet varsa

Yama testi: tetikleyiciyi bulmak

Alerji şüphesinde tetikleyiciyi bulmanın yolu yama testidir. Standart alerjenler ve gerekirse iş ortamına özgü maddeler küçük bantlarla sırta yapıştırılır, iki gün sonra çıkarılır; okumalar genellikle ikinci ve üçüncü-dördüncü günlerde yapılır. Test süresince sırtın ıslanmaması ve çok terletecek ağır işten kaçınılması gerekir.

Muayeneye gelirken işyerinde temas ettiğiniz ürünlerin Güvenlik Bilgi Formlarını (GBF) getirmeniz, hangi maddelerin test edileceğine karar vermeyi kolaylaştırır; bu formlar işvereninizden istenebilir. Uygun görüldüğünde yama testi planlanır ya da testi yapan bir merkeze yönlendirme yapılır.

Tedavi

Temel iki adım var: tetikleyiciden korunmak ve cilt bariyerini onarmak. Gün içinde sık parfümsüz nemlendirici kullanımı ile hekim kontrolünde kısa süreli kortizonlu ya da kortizon içermeyen kremler ilk basamaktır. Dirençli kronik el egzamasında ışık tedavisi ve ağızdan ilaçlar gündeme gelebilir; son yıllarda kronik el egzamasına yönelik yeni ilaç seçenekleri de onay aldı. Tedavi egzamanın tipine ve şiddetine göre seçilir.

Eczaneden alınan güçlü kortizonlu kremlerin haftalarca aralıksız kullanımı cildi inceltebilir ve tabloyu maskeleyebilir.

İşte korunma: pratik öneriler

• Islak işte pamuklu iç eldiven, üstüne koruyucu eldiven; içi terleyen eldiveni sık değiştirin.

• Lastik eldivene alerji saptandıysa hızlandırıcı içermeyen nitril eldivenler seçilebilir.

• Kimyasalla çalışırken eldiven türünü o kimyasala göre seçin; doğru tür GBF'de yazar.

• Elleri ılık suyla ve parfümsüz temizleyiciyle yıkayıp iyice kurulayın. Eller gözle görülür kirli değilse alkol bazlı el dezenfektanı, sık su-sabun yıkamasından daha az tahriş edebilir.

• Molalarda ve iş çıkışında nemlendirici sürün.

• Çalışırken yüzük takmayın; altında tahriş edici madde birikir.

• Bariyer kremi eldivenin yerini tutmaz.

Ne zaman dermatoloğa gitmeli?

İki-üç haftada düzelmeyen ya da tekrarlayan egzama, çatlaklardan kanama, sulanma ya da iltihap belirtisi, işinizi yapmanızı zorlaştıran şikâyet ya da haftalardır kortizonlu krem kullanıyor olmak muayene gerektirir. İş kaynaklı olduğunu düşünüyorsanız işyeri hekiminize de bilgi verin; mesleki hastalık değerlendirmesi mevzuata göre yetkili kurumlar üzerinden yürür.

Daha fazlası için: Egzama ve kontakt dermatit · El egzaması neden geçmiyor?

Muayenehane Kırklareli'dedir. Çorlu, Çerkezköy ve Tekirdağ'dan gelmeyi planlayanlar için yol ve muayene bilgisi: Çorlu, Çerkezköy ve Tekirdağ'dan dermatolog muayenesi

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için muayene gerekir.

Son güncelleme: 24 Eylül 2026 · Editör: Uzm. Dr. Kağan Cingöz, Dermatoloji (Deri ve Zührevi Hastalıklar) Uzmanı · info@drkagancingoz.com