Gül Hastalığı (Rozase): Yüzünüz Sürekli Kızarıyorsa Nedeni Bu Olabilir

"Benim cildim hassas."

Bu cümleyi muayenehanemde haftada onlarca kez duyuyorum. Söyleyen kişilerin önemli bir kısmında hassas cilt yok. Rozase var ve yıllardır tanı konmamış.

Rozase Türkiye'de fark edilmeyen dermatolojik hastalıkların başında geliyor. Sebebi de anlaşılır: belirtileri sinsi başlıyor, insanlar bunu bir hastalık değil bir özellik sanıyor. "Ben zaten çabuk kızarırım" diyerek yıllar geçiyor.

Oysa erken tanı konduğunda kontrol edilebilir bir tablo. Geç kalındığında ise kalıcı kılcal damarlar ve doku değişiklikleri bırakabiliyor.

Rozase nedir?

Yüzün orta bölgesini tutan, alevlenme ve yatışma dönemleriyle giden kronik bir inflamatuar deri hastalığıdır. Genellikle otuzlu yaşlardan sonra başlar, kadınlarda daha sık görülür, açık tenli kişilerde daha belirgindir.

Damar yanıtının ve deri bariyerinin birlikte bozulduğu bir tablo. Tetikleyiciyle karşılaşınca damarlar genişliyor, inflamasyon artıyor, kızarıklık ortaya çıkıyor. Zamanla bu genişleme kalıcı hale geliyor.

Sivilceyle karıştırılmasının sebebi

Rozasenin bir alt tipinde kırmızı kabarcıklar ve iltihaplı lezyonlar olur. Bunlar sivilceye benzer ve sıklıkla "geç başlangıçlı akne" sanılır.

Ayırt edici bulgu şu: rozasede siyah nokta ve beyaz nokta yoktur.

Akne komedonla başlar. Rozase komedonsuzdur. Yüzünüzde kabarcıklar var ama siyah nokta yoksa ve altta yaygın bir kızarıklık zemini varsa, bu büyük olasılıkla akne değildir.

Bu ayrım önemli çünkü akne için verilen bazı tedaviler rozaseyi kötüleştirir.

Dört alt tip

Eritematotelanjiektatik tip. Baskın bulgu kızarıklık ve kılcal damarlardır. Yüzde sürekli bir pembelik, sıcak basmaları, yanma ve batma hissi olur.

Papülopüstüler tip. Kızarıklığa iltihaplı kabarcıklar eşlik eder.

Fimatöz tip. Uzun süreli ve tedavi edilmemiş vakalarda, özellikle burunda doku kalınlaşması ve gözeneklerde belirginleşme görülür. Erkeklerde daha sık.

Oküler rozase. Gözlerde kuruluk, batma, kızarıklık, arpacık tekrarı ve göz kapağı kenarında inflamasyon. Cilt bulgularından önce bile başlayabilir.

Gözlerinizde açıklanamayan kuruluk ve tekrarlayan arpacık varsa, bunun cildinizle bağlantılı olabileceği aklınıza gelmemiş olabilir. Bu tablo göz hekimiyle birlikte yönetilir.

Tetikleyiciler ve Trakya kışı

Rozasenin tetikleyicileri kişiye göre değişir, ama en sık karşılaştıklarım şunlar:

Sıcak içecekler, baharatlı yiyecekler, alkol, ani sıcaklık değişimi, sıcak duş, sauna, stres, yoğun egzersiz, bazı tansiyon ilaçları ve güneş.

Bu bölgede yaşayanlar için bir tetikleyici daha var: rüzgâr ve soğuk. Trakya kışı rozase için zor bir mevsim. Dışarıdaki soğuk ve rüzgârdan sonra sıcak bir ortama girmek, damar yanıtını en sert şekilde uyaran şeydir. Kasım ve aralık aylarında rozase başvurularının artmasının sebebi budur.

Hastalarıma tetikleyici günlüğü tutmalarını öneriyorum. İki hafta boyunca ne yediğinizi, nerede bulunduğunuzu ve kızarıklığın ne zaman arttığını not edin. Bu basit alışkanlık, çoğu kişide kendi kişisel tetikleyici listesini ortaya çıkarır.

İşe yaramayan, hatta zarar veren şeyler

Kortizonlu krem. Bu, rozasede yapılan en yaygın ve en zararlı hatadır. Kısa vadede kızarıklığı azaltır, ilaç kesildiğinde tablo daha kötü geri döner. Uzun kullanımda kalıcı kılcal damar ve incelme bırakır. Yüzünüze reçetesiz kortizon sürmeyin.

Peeling ve sert temizleyicilerle "temizlemek". Rozasede deri bariyeri zaten bozuk. Onu daha da soymak alevlenmeye yol açar.

Alkol bazlı tonikler ve mentollü ürünler. Serinletici his geçicidir, damar yanıtını uyarır.

Fırça ve mekanik temizleyiciler. Mekanik tahriş rozasenin dostu değildir.

Kendi kendine "yağını almak". Rozase yağlanmayla ilgili bir hastalık değil.

Tedavide ne yapılıyor?

Rozase tedavisi üç ayak üzerine kurulur.

Bariyer onarımı ve doğru bakım. Nazik temizleyici, bariyer destekleyici nemlendirici, her gün ve her mevsim güneş koruması. Bu kısım sıkıcı görünür ama tedavinin temelidir. Bunu yapmadan ilerleyen hiçbir tedaviden tam sonuç alınmaz.

Topikal ve sistemik tedaviler. Alt tipe göre değişen etken maddeler kullanılır. Papülopüstüler tipte iltihaplı lezyonlara yönelik seçenekler, eritemde damar yanıtını hedefleyen seçenekler tercih edilir. Bunlar reçeteli tedavilerdir.

Işık temelli tedaviler. Kalıcı hale gelmiş kılcal damarlar ve zemin kızarıklığı, topikal tedaviyle geçmez. Bu bulgular için damar hedefli ışık ve lazer uygulamaları kullanılır. Kızarıklık zemini geniş bir alansa geniş bantlı ışık, tek tek belirgin damarlar varsa noktasal yaklaşım tercih edilir.

Muayenehanemde bu değerlendirmeyi objektif cilt analizindeki eritem parametresiyle birlikte yapıyorum. Böylece "geçti mi geçmedi mi" tartışması yerine ölçülen bir değer üzerinden konuşuyoruz. Hastanın kendi gözü, kademeli iyileşmeyi fark etmekte zorlanır. Sayı fark eder.

Beklenti

Rozase geçmez, kontrol altına alınır.

Bunu duymak istemediğinizi biliyorum ama gerçek bu. İyi haber şu: kontrol altına alınmış bir rozase, günlük hayatınızda sizi rahatsız etmeyecek düzeyde tutulabilir. Kılcal damarlar tedaviyle belirgin şekilde azalır, kızarıklık zemini açılır, alevlenme sıklığı düşer.

Kötü haber şu: tetikleyicilerinizi öğrenmek ve onlardan kaçınmak sizin sorumluluğunuzda. Bu kısmı hiçbir tedavi sizin yerinize yapamaz.

Ayrıca okuyun: Ağız çevresinde kızarıklık (perioral dermatit)

Sık sorulan sorular

Rozase bulaşıcı mı? Hayır.

Yüzümdeki kılcal damarlar kendiliğinden geçer mi? Kalıcı hale gelmiş damarlar kendiliğinden kaybolmaz. Işık temelli tedavilerle azaltılabilir.

Rozasem varsa makyaj yapabilir miyim? Yapabilirsiniz. Mineral bazlı, alkol içermeyen ürünler tercih edin. Yeşil tonlu renk düzelticiler kızarıklığı görsel olarak dengeler.

Kışın neden daha kötü oluyor? Soğuk, rüzgâr ve ani sıcaklık değişimi damar yanıtını uyarır. Kapalı ortamlardaki kuru sıcak hava da bariyeri zorlar.

Sivilce ilacı kullandım, kızarıklığım arttı. Neden? Rozase akne olarak yorumlanıp akne tedavisi başlandığında sık görülen bir durumdur. Bazı akne tedavileri rozasede tahrişi artırır. Tanının yeniden değerlendirilmesi gerekir.

Diyetimi değiştirirsem rozasem geçer mi? Diyet tek başına tedavi değildir. Ancak kendi tetikleyicilerinizi belirleyip onlardan kaçınmak alevlenme sıklığını belirgin şekilde azaltır.

Rozase ile sedef veya egzama karışır mı? Karışabilir, özellikle seboreik dermatitle birlikte bulunduğunda. İki tablo aynı yüzde bir arada olabilir ve tedavileri farklıdır. Bu yüzden muayene önemli.

Yüzünüzdeki kızarıklığın rozase mi başka bir tablo mu olduğunu netleştirmek için değerlendirme randevusu alabilirsiniz. Muayenehanemde dermoskopik inceleme ve objektif eritem ölçümü ile mevcut durum kayıt altına alınmaktadır.

Randevu ve bilgi için WhatsApp hattımızdan ulaşabilirsiniz.

Uzm. Dr. Kağan Cingöz — Deri ve Zührevi Hastalıklar Uzmanı, Kırklareli

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır ve muayene yerine geçmez.