Ciltte Alerji Belirtileri: Kaşıntı, Kurdeşen ve Egzamayı Nasıl Ayırt Edersiniz?

Ciltte Alerji Belirtileri: Kaşıntı, Kurdeşen ve Egzamayı Nasıl Ayırt Edersiniz?

Muayenehaneme gelen hastaların önemli bir kısmı aynı cümleyle başlıyor: "Doktor bey, bir şey yedim herhalde, vücudum kaşınıyor." Bazen gerçekten öyle oluyor. Ama çoğu zaman tablo daha karmaşık. Ciltteki alerjik reaksiyonlar birbirine benzeyen ama tedavisi tamamen farklı olan birkaç ayrı hastalığın ortak yüzü olabilir.

Bu yazıda ciltte alerjinin nasıl göründüğünü, hangi belirtilerin acil olduğunu ve tanı için hangi testleri kullandığımızı anlatacağım.

Alerji Sadece Cildi Etkilemez

Alerjik reaksiyon vücutta birden fazla sistemi tutabilir. Cilt bulgularına geçmeden önce genel tabloyu bilmek önemli, çünkü bazı kombinasyonlar acil müdahale gerektirir.

Solunum sistemi: Hapşırma, burun akıntısı veya tıkanıklığı, gözlerde kaşıntı ve sulanma, öksürük, hırıltı. Polen, ev tozu akarı, hayvan tüyü ve küf en sık tetikleyicilerdir. Halk arasında saman nezlesi denen alerjik rinit bu grupta yer alır.

Sindirim sistemi: Bulantı, kusma, ishal, karın ağrısı ve kramplar. Genellikle gıda alerjilerinde görülür; fındık, süt ürünleri, kabuklu deniz ürünleri sık suçlulardır. Belirtiler çoğunlukla gıda alındıktan kısa süre sonra başlar.

Dolaşım sistemi: Çarpıntı, tansiyon düşmesi, baş dönmesi, bayılma. Bu belirtiler daha nadirdir ama en ciddi olanlardır. Cilt döküntüsüyle birlikte nefes darlığı, boğazda şişme hissi veya tansiyon düşmesi varsa anafilaksi olabilir. Bu durumda beklemeden 112'yi aramanız gerekir.

Ciltte Alerji Nasıl Görünür?

Ürtiker (Kurdeşen)

Ürtiker, ciltte aniden beliren, kabarık, kaşıntılı, kızarık plaklardır. En tipik özelliği gezici olmasıdır: bir bölgedeki kabarıklık saatler içinde söner, başka bir yerde yenisi çıkar. Tek bir lezyon genellikle 24 saatten kısa sürer.

Hastalarımın en çok şaşırdığı nokta şu: 6 haftadan uzun süren kronik ürtikerde çoğu zaman suçlu bir gıda ya da dış etken bulamayız. Kronik spontan ürtiker dediğimiz bu tabloda sorun bağışıklık sisteminin kendi içindedir ve tedavi planı buna göre kurulur. Yani "mutlaka bir şeye alerjim var, onu bulalım" beklentisi her zaman gerçekçi değildir.

Egzama (Atopik Dermatit)

Egzama; kuru, kızarık, pullanan ve şiddetli kaşınan cilt alanlarıyla seyreden kronik bir hastalıktır. Alerjenler ve tahriş edici maddeler atakları tetikleyebilir. Ürtikerden farkı kalıcılığıdır: lezyonlar saatler içinde gelip geçmez, günler ve haftalar boyunca aynı bölgede kalır.

Kontakt Dermatit

Cildin temas ettiği bir maddeye karşı geliştirdiği reaksiyondur. Takı içindeki nikel, kozmetik ürünlerdeki koku maddeleri ve koruyucular, saç boyası, lastik eldiven... Liste uzun. Reaksiyon temastan saatler hatta günler sonra çıkabildiği için hastalar çoğu zaman suçlu ürünü tahmin edemez. Tanıda en değerli aracımız yama testidir.

Anjiyoödem (Derin Şişlik)

Alerjik reaksiyon cildin derin katmanlarını tuttuğunda dudaklarda, göz çevresinde veya boğazda belirgin şişlik gelişir. Dudak ve göz çevresi şişliği çoğu zaman kendiliğinden geriler, ancak boğazda şişme ve nefes almada zorluk acil bir durumdur.

Alerji Testleri: Hangisi Ne Zaman?

Tanıda kullandığımız üç temel cilt testi vardır ve her biri farklı bir soruya cevap verir.

Deri prick testi. Ön kol veya sırt cildine şüpheli alerjenlerin damlaları uygulanır ve cilt yüzeysel olarak çizilir. Alerji varsa 15-20 dakika içinde o noktada kabarıklık oluşur. Hızlıdır, iyi tolere edilir ve polen, akar, gıda gibi ani tip alerjilerde ilk tercihimizdir.

Yama (patch) testi. Gecikmiş tip reaksiyonları, özellikle kontakt dermatiti araştırır. Alerjen içeren yamalar sırta yapıştırılır ve yaklaşık 48 saat cilt üzerinde kalır. Yamalar çıkarıldıktan sonra kızarıklık, şişlik veya döküntü açısından değerlendirme yapılır. Metal, koku maddesi ve koruyucu alerjilerinde altın standarttır.

İntradermal test. Az miktarda alerjen solüsyonu cilt içine enjekte edilir. Prick testinden daha hassastır; prick testi net sonuç vermediğinde veya arı zehiri, ilaç alerjisi gibi özel durumlarda kullanılır. Nadiren de olsa ciddi reaksiyon riski taşıdığı için mutlaka kontrollü bir sağlık kuruluşunda yapılmalıdır.

Hangi testin yapılacağına şikâyetin tipi, süresi ve muayene bulguları karar verir. "Tüm alerji testlerini yaptırayım" yaklaşımı hem gereksiz maliyet hem de yanıltıcı sonuç üretir.

Ne Zaman Dermatoloğa Başvurmalısınız?

• Kaşıntı veya döküntü 6 haftadan uzun sürüyorsa

• Belirtiler uykuyu ve günlük yaşamı bozuyorsa

• Antihistaminik kullanmanıza rağmen şikâyetler tekrarlıyorsa

• Döküntüye şişlik, nefes darlığı veya yaygın kızarıklık eşlik ediyorsa (bu durumda acile)

• Suçlu maddeyi bir türlü bulamıyorsanız

Kırklareli'ndeki muayenehanemde ürtiker, egzama ve kontakt dermatit başta olmak üzere alerjik cilt hastalıklarının tanı ve tedavisiyle ilgileniyorum. Lüleburgaz, Babaeski, Edirne ve Tekirdağ'dan gelen hastalarımız için randevu öncesinde kullandıkları tüm kremlerin ve ilaçların listesini getirmelerini özellikle rica ediyorum; tanının yarısı bazen o listede saklıdır.

Ayrıca okuyun: Geçmeyen kurdeşen (kronik ürtiker): ne yapılır? · Yama testi (alerji testi): egzamada hangi maddeye alerjiniz var? · Tüm cilt ve saç hastalıkları A–Z

Sık Sorulan Sorular

Kurdeşen bulaşıcı mıdır? Hayır. Ürtiker bağışıklık sisteminin bir reaksiyonudur, kişiden kişiye geçmez.

Alerji testi için ilaçları kesmek gerekir mi? Prick ve intradermal testlerden önce antihistaminiklerin genellikle birkaç gün önceden kesilmesi gerekir; aksi halde test yanlış negatif çıkabilir. Hangi ilacın ne kadar süre kesileceğini muayenede birlikte planlıyoruz.

Kan testi mi cilt testi mi daha iyi? Sorulan soruya göre değişir. Cilt testleri çoğu durumda daha hızlı ve duyarlıdır; kan testleri (spesifik IgE) cilt testinin yapılamadığı durumlarda devreye girer.

Çocuklarda alerji testi yapılabilir mi? Evet, prick testi bebeklik döneminde bile uygulanabilir. Test paneli yaşa ve şikâyete göre seçilir.